148.0105

Buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Wat is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap?

De eicel die vrijkomt uit een eiblaasje op de eierstok wordt in de eileider bevrucht. Deze bevruchte eicel komt normaal gesproken in de baarmoeder en nestelt zich na vijf tot zeven dagen in het baarmoederslijmvlies.

Als de bevruchte eicel het baarmoederslijmvlies niet bereikt, zal deze zich buiten de baarmoeder innestelen. We spreken dan van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Dit wordt ook wel een extra uteriene graviditeit (E.U.G.) genoemd.

Waar bevindt de buitenbaarmoederlijke zwangerschap zich?

Hoewel de buitenbaarmoederlijke zwangerschap zich in 80% van de gevallen in de eileider bevindt, kan het op verschillende plaatsen voorkomen. In onderstaande tekening zijn deze plaatsen aangegeven:

Hoe vaak komt het voor?

Hoe vaak een buitenbaarmoederlijke zwangerschap voorkomt, is niet duidelijk. De getallen lopen uiteen van 1 op de 80 tot 1 op de 400 zwangerschappen.

Wat zijn de oorzaken?

Hoewel de oorzaak van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap niet altijd duidelijk is, zijn er verschillende mogelijke oorzaken:

Oorzaken van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap in de eileider:

·         Vergroeiingen, vernauwingen of verklevingen in de eileider, waardoor

      de doorgang van de bevruchte eicel verhinderd is. Deze kunnen  

      ontstaan door bijvoorbeeld een vroeger doorgemaakte

      (eileider-)ontsteking, een operatie aan de eileider, de aanwezigheid  

      van een spiraaltje en goedaardige woekering van

      baarmoederslijmvlies in de eileider.

·         Vertraging van de beweging van de eileider, waardoor de eicel zich

      nog niet in de baarmoeder bevindt op het moment van innesteling.

Oorzaken van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap op andere plaatsen:

·         Goedaardige woekeringen van het baarmoederslijmvlies

·         Hormonale stoornissen

·         Afwijkingen van de bevruchte eicel

    ·        Een spontane miskraam vanuit (een scheur van) de eileider waarna 

      de innesteling bijvoorbeeld op de eierstok plaatsvindt.

Wat zijn de verschijnselen?

Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap verloopt vaak zonder opvallende verschijnselen. Soms heeft een vrouw last van pijn in de onderbuik. Deze pijn is in eerste instantie mild, maar gaat snel over in een hevige en aanwijsbare pijn (links of rechts). Het vaginale bloedverlies is meestal gering en wordt vooraf gegaan door pijnklachten.

In de beginfase kan de vrouw last hebben van neiging tot flauwvallen door de prikkeling van het buikvlies. De vrouw heeft daardoor het gevoel dat zij ontlasting moet gaan krijgen, terwijl dit meestal niet het geval is. Vaak wordt dit vroege verschijnsel niet onderkend.

Bij de vrouw met een wat verder gevorderde buitenbaarmoederlijke zwangerschap ontbreken deze klachten. In ernstige gevallen waarbij de buitenbaarmoederlijke zwangerschap al bekend is, kan de vrouw ook last hebben van schouderpijn. Verder kan er ook sprake zijn van:

·         Een verhoogd zwangerschapshormoon in het bloed.

·         Een positieve zwangerschapstest (gemeten in de urine).

·         Zwangerschapsverschijnselen zoals bijvoorbeeld misselijkheid.

·         Soms heeft de vrouw wel gemenstrueerd.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Om complicaties zo veel mogelijk te voorkomen is het belangrijk dat de diagnose zo vroeg mogelijk gesteld wordt. De gynaecoloog of de gynaecologische artsassistent voeren hiertoe meestal de volgende onderzoeken

uit:

·         Het stellen van vragen om gegevens te krijgen.

·         Lichamelijk onderzoek, zoals bloed prikken, temperatuur en

      bloeddruk meten.

·         Het maken van een echografie.

·         Zo nodig een kijkoperatie in de buik (= laparoscopie).

Deze onderzoeken vinden meestal plaats op de polikliniek of op de spoedeisende hulp.

Welke behandeling vindt plaats?

In bepaalde situaties is behandeling met medicijnen mogelijk, maar in de meeste gevallen bestaat de behandeling van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap uit een operatie. Omdat niet altijd met zekerheid bekend is of de andere eileider goed werkt, wordt zo behoudend mogelijk geopereerd. In acute gevallen is een spoedoperatie nodig.

Door een kijkoperatie wordt de buitenbaarmoederlijke zwangerschap nu vaak eerder ontdekt. Dit voorkomt dat de eileider scheurt. Het is dan mogelijk om de eileider overlangs in te snijden. Vervolgens wordt de bevruchte eicel verwijderd en wordt de wand van de eileider zonodig gesloten met fijne hechtingen. Deze operatie wordt een tubotomie genoemd. Om te controleren dat alle zwangerschapsweefsel is verwijderd, wordt na zo'n operatie het zwangerschapshormoon in het bloed gecontroleerd.

Soms is de wand van de eileider gescheurd en niet meer te hechten. Men kan dan een stukje van de eileider verwijderen. Als herstel van de eileider niet meer mogelijk is, moet de eileider verwijderd worden. Deze operatie wordt een tubectomie genoemd.

Als de bevruchte eicel zich in het uiteinde van de eileider bevindt, kan de eicel uit de eileider gemasseerd worden. Hierdoor wordt de eileider behouden en ontstaat er geen litteken van de operatie.

Wat kunnen de gevolgen zijn?

Als bij de operatie de eileider verwijderd is, ontstaat er een verminderde vruchtbaarheid. Als de eileider tijdens de operatie niet verwijderd is, heeft de vrouw een verhoogde kans om weer een buitenbaarmoederlijke zwangerschap te krijgen.

Hoe verloopt het verblijf in het ziekenhuis?

Meestal bent u met spoed opgenomen. Als uw toestand het toelaat, vindt er een gesprek plaats met een verpleegkundige. De verpleegkundige geeft informatie over het verdere verloop van de opname. Het Beatrixziekenhuis werkt met een protocol over de verpleegkundige zorgverlening aan een patiënt met een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.Dit protocol wordt aangepast aan de individuele situatie van de vrouw.

Gedurende het opnamegesprek is er ook de mogelijkheid om in te gaan op de gevoelens van u of uw eventuele partner. Daarna wordt u voorbereid op de operatie:

·         Uw buik wordt onthaard.

·         Als dit nog niet gedaan is wordt er bloed bij u geprikt.

·         Zo nodig krijgt u een rustgevend tabletje.

·         Enige tijd voor de operatie krijgt u de gelegenheid om te urineren.

      Hierna krijgt u een operatiejasje aan.

·         Sieraden en make-up worden verwijderd voor de operatie.

·         Er wordt nagegaan of alle belangrijke gegevens bekend zijn

      (allergieën en dergelijke)

Uw partner mag meelopen tot aan de deuren van de operatie-afdeling. Met uw partner is al afgesproken of hij op de afdeling blijft of thuis gebeld wilt worden, als u terug bent uit de operatiekamer.

Wat gebeurt er na de operatie?

·       Na de operatie heeft u een infuus in uw hand. Via dit infuus krijgt u vocht en eventuele medicijnen toegediend.

·       U heeft ook een blaascatheter. Dit is een slang die in uw blaas zit en die de urine weg laat lopen.

·       Verder heeft u eventueel een slangetje (drain) in het wondgebied om bloed weg te laten lopen.

·       Het infuus, de blaaskatheter en de eventuele drain worden in overleg met de gynaecoloog één tot twee dagen na de operatie verwijderd.

·       Op de afdeling wordt regelmatig uw bloeddruk, de temperatuur en de polsslag gemeten. Er wordt naar de wond gekeken en de urineproductie en het vloeien worden in de gaten gehouden.

·       De dag van de operatie mag u niets eten en drinken. De volgende dag mag u als u rommels in uw buik heeft water en thee drinken. Aan de hand van de activiteiten van de darmen wordt het eten geleidelijk uitgebreid naar uw eigen eetpatroon.

Hoe verloopt het ontslag?

In de meeste gevallen gaat u de vierde dag na de operatie naar huis. Als u naar huis gaat, krijgt u het volgende mee:

·         Een poliklinische afspraak voor zes weken na de operatie bij de

      gynaecoloog.

·         Een poliklinisch ponsplaatje

·         Advies over wat te doen bij eventuele problemen die op kunnen

      treden.

·         Zo nodig een recept voor pijnstillende medicijnen.

·         Meestal is de wond gehecht met oplosbare/onderhuidse hechtingen.

·         Leefregels voor de komende periode (zie volgende paragraaf).

Wat zijn de leefregels?

Omdat u een gynaecologische operatie achter de rug heeft, is het van belang om de volgende leefregels in acht te nemen.

·         Verricht tot zes weken na de operatie geen zwaar huishoudelijk werk,

      zoals stofzuigen, ramen zemen etc.

·         Verricht tot zes weken na de operatie geen zwaar tilwerk, zoals

      zware boodschappentassen, zware pannen etc.

·         Verricht tot zes weken na de operatie geen zwaar lichamelijk werk of

      sport.

·         U mag tot zes weken na de operatie geen gemeenschap hebben.

·         U mag de eerste weken niet zwemmen of lang in bad liggen.

·         Bij een buikwond mag u de eerste drie weken niet zelf autorijden.

Als u pijn heeft bij het urineren, of u moet vaak kleine beetjes urineren, dan dient u contact op te nemen met uw huisarts. U heeft dan waarschijnlijk een blaasontsteking, die behandeld moet worden.

Wat zijn de psychische en sociale gevolgen?

Ieder mens is uniek en reageert op zijn eigen manier op ziek zijn. Daarom is het moeilijk om te beschrijven wat de psychische en sociale gevolgen zijn na een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Sommige vrouwen zijn na de operatie erg opgelucht, omdat ze zich bewust zijn van de levensbedreigende situatie waarin zij zich bevonden.

Andere vrouwen vallen in een groot zwart gat. Zelfs als ze niet wisten dat ze zwanger waren. Ook bij de jonge zwangerschap stellen vrouwen zich al in op nieuw leven. Afbreking van de zwangerschap is dan ook een wrede verstoring en voor sommigen een schokkende ervaring.

Er is sprake van verlies; verlies van een vruchtje, maar ook verlies van toekomstverwachtingen, soms zelfs verlies van eigenwaarde en zelfvertrouwen.

Soms hebben vrouwen het gevoel dat ze gefaald hebben met betrekking tot het voortbrengen van een kind. Ze kan zich schuldig voelen en zich dingen gaan verwijten. Ze voelt zich verdrietig, verdoofd of ontredderd.

Mensen zijn soms bang om hun verdriet te uiten uit angst dat ze zich aanstellen. Anderen uiten hun verdriet in emotioneel huilen, afgewisseld met perioden van boosheid en teleurstelling. Boosheid over het onrecht dat juist haar trof. De vrouw gaat letterlijk met een leeg gevoel naar huis, er is niets meer, zelfs geen begrafenis of crematie, geen enkele tastbare herinnering. Voor elke vrouw geldt dat ze verder moet na dit verlies van de zwangerschap. De verwerking van dit verlies volgt min of meer het patroon van een rouwproces.

De eerste reactie van de buitenbaarmoederlijke zwangerschap is ongeloof. Ze voelt zich verdoofd. Dit kan niet waar zijn; dit gebeurt alleen een ander. Daarna volgt meestal een periode van boosheid: waarom moest mij dit overkomen? Dit is niet eerlijk. Ze kan ook boosheid voelen ten opzichte van haar eigen lichaam, omdat het haar in de steek gelaten heeft. Ook schuldgevoelens komen in deze fase voor: Wat heb ik verkeerd gedaan? Nog later voelt de vrouw verdriet om alles wat er gebeurd is.

Uiteindelijk volgt de berusting. Het gebeurde is dan verwerkt en heeft een plaats gekregen in de herinnering zonder dat het het dagelijks leven nog direct beïnvloed wordt. Dit min of meer normale patroon van verwerking wordt nogal eens verstoord door de omgeving. Heel vaak ondervindt de vrouw maar weinig begrip van de mensen om haar heen. In de eerste plaats kan het verlies van de zwangerschap al heel moeilijk bespreekbaar zijn met de partner. Familieleden, vrienden en kennissen durven het onderwerp soms helemaal niet aan te roeren of proberen troost te geven met opmerkingen als:

·         Nou ja, je zult nog wel eens een baby krijgen.

·         Vergeet deze baby en probeer zo snel mogelijk een andere te

      krijgen.

·         Het was alleen een klompje cellen; je moet er niet aan denken als

      aan een baby.

Deze opmerkingen zijn vaak goedbedoeld, maar helpen een vrouw niet echt verder, terwijl ze het al moeilijk heeft moet ze ook nog de mensen in haar omgeving uitleggen hoe ze benaderd wil worden.

Het is belangrijk dat de vrouw aan haar partner uitlegt hoe ze zich voelt en hoe ze benaderd wil worden en waar ze behoefte aan heeft. Als ze probeert zich flinker voor te doen dan ze is, is de kans groot dat al de onverwerkte gevoelens later (en soms veel later) weer boven komen. Soms wordt de vrouw jaloers op andere zwangere vrouwen. Dit kan haar sociale leven sterk beïnvloeden.

Ze mijdt bijvoorbeeld zwangere vrouwen uit angst voor de confrontatie met haar eigen verdriet. Hierdoor vermijden andere vrouwen haar, omdat ze ook niet zo goed raad weten met hun gevoelens en durven hun blijdschap over hun zwangerschap niet meer tegen haar te uiten.

Naast het praten zijn er ook nog andere manieren om zo’n ingrijpende gebeurtenis te verwerken. Ze kan bijvoorbeeld een dagboek bijhouden om op die manier uitdrukking te geven aan haar gevoelens. Daarnaast kan ze meer informatie over zwangerschapsverlies en/of ervaringen van anderen lezen. Ook kan ze steun zoeken bij andere vrouwen die hetzelfde meegemaakt hebben.

Wat zijn de toekomstverwachtingen?

Afhankelijk van de operatie die is verricht en de gynaecologische voorgeschiedenis is het mogelijk om opnieuw zwanger te worden.

Soms is het verstandig met een nieuwe zwangerschap even te wachten zodat:

·         U de tijd heeft gehad om het verlies van de zwangerschap te

      verwerken. Een volgende zwangerschap is dan geen vervangende, 

      maar een nieuwe zwangerschap.

·         Het lichaam krijgt de tijd om zich te herstellen.

Tot slot

Wij hopen u met deze folder voldoende te hebben geïnformeerd. Mocht u toch nog vragen hebben stelt u deze dan gerust aan de behandelend arts.